الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )
161
رسائل شيخ انصارى ( فارسى )
تشريح المسائل * دومين آيهاى كه در اثبات حجيّت خبر واحد به آن استدلال شده ، كدام آيه است ؟ آيهء شريفهء ( نفر ) است كه خداى تعالى در سورهء توبه ، آيهء 122 ، فرموده است : وَ ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ . * در اين آيهء شريفه خداوند چه فرموده است ؟ 1 - ابتداء بندگان خود را به فراگيرى مسائل حلال و حرام و تفقه در دين ترغيب و تشويق مىكند . 2 - ضمن اينكه مىفرمايد براى همه مؤمنان امكان ندارد كه از اطراف و اكناف جهان بار سفر بسته و براى شنيدن احكام الهى به طور مستقيم از زبان پيامبر به مركزيت اسلام سفر نمايند ، راه ديگرى را پيشنهاد مىكند و آن اينكه از هر قومى گروهى به نمايندگى از آنان كوچ كرده به مركزيت علم رفته و در آنجا از محضر رسول خدا دستورات دينى را آموخته و فقيه در دين شوند . سپس : 3 - امر مىفرمايد : كه پس از تفقّه در دين و بازگشت به ميان قوم خود ، آموختههايشان را براى ديگران بازگو نموده و آنها را از مخالفت با دستورات خدا برحذر دارند ، شايد كه اين انذار و تبليغ در آنها مؤثّر افتد و سبب آن شود كه از مخالفت و زير پا گذاشتن احكام شرع بر كنار بمانند . * كيفيت استدلال به آيهء شريفه نفر را در جهت اثبات حجيّت خبر واحد بيان كنيد ؟ مستدلين به اين آيه شريفه مىگويند آيهء شريفه دلالت مىكند بر اينكه : 1 - با آمدن منذرين و انذار قوم ، بر قوم واجب است كه بترسند و از معصيت برحذر باشند . 2 - وجوب حذر همان وجوب قبول قول منذر و متابعت از اوست . پس قبول قول منذر بر مؤمنين واجب است ، يعنى كه قول آنها در حق قوم حجّت است سپس مىگويد : آيهء شريفه ديگر مقيّد نفرموده به اينكه انذار بايد در حدّى باشد كه يقينآور باشد تا به درد ما نحن فيه بخورد ، بلكه از اين حيث اطلاق داشته و شامل موارد ذيل مىشود . 1 - موردى كه انذار در حدّ تواتر و يقينآور باشد 2 - موردى كه انذار به صورت خبر واحد مع القرينه باشد 3 - موردى كه انذار به صورت خبر واحد بلا قرينه باشد . يعنى آيه شريفه در هر سه صورت دلالت بر وجوب انذار و همچنين حذر دارد پس :